ضوابط اعلام حریق ساختمان ۱۳۹۸
سیستم اعلام حریق، شبکه عصبی ایمنی ساختمان در برابر آتش‌سوزی است. رعایت دقیق ضوابط اعلام حریق ساختمان نه تنها یک الزام قانونی برای دریافت پایان کار است، بلکه مستقیماً با جان انسان‌ها ارتباط دارد. در ایران، این ضوابط بر پایه مبحث ۳ مقررات ملی ساختمان و دستورالعمل‌های تکمیلی سازمان آتش‌نشانی تهران (از جمله «ضوابط ملاک عمل سیستم‌های کشف و اعلام حریق») تدوین شده‌اند و در سطح بین‌المللی نیز با استانداردهای NFPA 72 و EN 54 هم‌راستا هستند. برای دسترسی به متن کامل این ضوابط، می‌توانید فایل PDF ضوابط ملاک عمل اعلام حریق را به صورت رایگان دانلود کنید. شرکت تاسیساتی آرمیکام با سال‌ها تجربه در طراحی و اجرای تاسیسات مکانیکی، در این مقاله جامع‌ترین راهنما را برای طراحان، مجریان و کارفرمایان ارائه می‌دهد.
📋 فهرست مطالب
الزامات قانونی و مراجع ضوابط اعلام حریق
طراحی و اجرای سیستم اعلام حریق در ایران تابع دو مرجع اصلی است:
- مبحث ۳ مقررات ملی ساختمان (حفاظت ساختمان‌ها در مقابل حریق): که به طور خاص به الزامات سیستم‌های کشف و اعلام حریق پرداخته و استفاده از سیستم‌های اتوماتیک را برای ساختمانهای خاص (مانند تصرف‌های مسکونی ۵ طبقه و بیشتر) الزامی می‌کند.
- ضوابط ملاک عمل سازمان آتش‌نشانی تهران: که به عنوان مرجع اصلی برای تأیید نقشه‌ها و بازدیدهای میدانی عمل می‌کند. این ضوابط (ویرایش ۱۳۹۸) حساسیت ویژه‌ای بر جانمایی تجهیزات و فضاهای پرخطر (مانند پارکینگ‌ها) دارند.
اجزای اصلی سیستم اعلام حریق
یک سیستم اعلام حریق استاندارد از اجزای زیر تشکیل شده است:
- آشکارساز (دتکتور): شامل دتکتورهای دودی (نوری یا یونیزاسیون) و حرارتی که وظیفه کشف علائم اولیه حریق را بر عهده دارند.
- شستی اعلام حریق (Manual Call Point): برای فعال‌سازی دستی سیستم توسط افراد حاضر در محل.
- پنل مرکزی (Control Panel): مغز متفکر سیستم که سیگنال‌های دریافتی را پردازش کرده و فرمان‌های لازم را صادر می‌کند.
- آژیر و فلاشر (Sounders & Flashers): برای هشدار صوتی و بصری به ساکنین.
ضوابط نصب آشکارسازها (دتکتورها)
رعایت فواصل و ارتفاع نصب دتکتورها، کلید تأیید نقشه توسط آتش‌نشانی است. بر اساس ضوابط ملاک عمل (ویرایش ۱۳۹۸)، الزامات زیر حیاتی هستند:
| نوع آشکارساز | حداقل فاصله از دیوار | حداکثر فاصله از دیوار | حداکثر فاصله بین دو آشکارساز | حداکثر سطح تحت پوشش هر دتکتور | حداقل فاصله از دریچه هوا |
|---|---|---|---|---|---|
| دتکتور دودی نقطه‌ای | ۰.۵ متر | ۷ متر | ۱۰.۶ متر | ۱۰۰ متر مربع | ۱ متر |
| دتکتور حرارتی نقطه‌ای | ۰.۵ متر | ۵.۵ متر | ۷ متر | ۵۰ متر مربع | ۱ متر |
همچنین، حسگر دتکتور باید حداقل ۲.۵ سانتیمتر از سقف فاصله داشته باشد و استفاده از لوله آویز برای پایین آوردن آن ممنوع است. حداکثر ارتفاع نصب دتکتور دودی ۱۰.۵ متر است و برای فضاهای بلندتر باید از دتکتورهای نوری خطی (Beam Detector) استفاده شود. نصب دتکتور در تمامی فضاهای بسته (اتاق خواب، هال، پذیرایی) به صورت جداگانه الزامی است.
ضوابط نصب شستی و آژیر اعلام حریق
شستی اعلام حریق باید در ارتفاع ۱۱۰ تا ۱۴۰ سانتیمتر از کف تمامشده نصب شود و به گونه‌ای قرار گیرد که به آسانی قابل مشاهده باشد. فاصله شستی‌ها در راهروهای پهن و کم‌تردد بین ۳۰ تا ۴۵ متر و در راهروهای پرتردد و باریک بین ۱۵ تا ۲۵ متر در نظر گرفته می‌شود. در زیرزمین‌ها، ورودی رمپ‌ها و درب ورودی راه‌پله‌ها، نصب شستی الزامی است.
برای آژیرها، حداقل سطح فشار صوتی در فضاهای عمومی باید ۶۵ دسی‌بل باشد و در بالای سر تخت‌خواب اتاق‌ها این میزان نباید از ۷۵ دسی‌بل کمتر باشد.
الزامات پنل مرکزی و سیمکشی
- محل نصب پنل: باید در مکانی با کمترین ریسک حریق و با دسترسی دائمی (شبانه‌روزی) نصب شود. فاصله از ورودی زون تا محل رویت حریق نباید از ۶۰ متر تجاوز کند.
- ارتفاع نصب: صفحه نمایش پنل مرکزی باید در ارتفاع ۱.۷ متر از کف تمامشده قرار گیرد.
- باتری پشتیبان: پنل باید به باتری مجهز باشد که در زمان قطع برق، سیستم را حداقل برای ۲۴ ساعت فعال نگه دارد و بتواند ۳۰ دقیقه جریان آژیرها را نیز تأمین کند.
- سیمکشی: کابل‌ها باید یک‌تکه و در لوله فلزی مستقل باشند. استفاده از داکت پلاستیکی برای سیمکشی روکار ممنوع است.
۱۰ دلیل رایج مردودی نقشه اعلام حریق در آتش‌نشانی
بر اساس تجربه پروژه‌های متعدد و ضوابط ملاک عمل، این ۱۰ اشتباه بیشترین دلیل برگشت نقشه هستند:
- تعداد عناصر هر لوپ بیش از حد مجاز: در سیستم آدرسپذیر، تعداد قطعات هر لوپ نباید از ۲۵۶ عدد تجاوز کند (در عمل حداکثر ۲۲۰ تا ۲۳۰ قطعه توصیه می‌شود).
- استفاده از سیستم متعارف برای پروژه بزرگ: برای پروژه‌هایی با بیش از ۱۲ منطقه (زون)، استفاده از سیستم متعارف مجاز نیست.
- حذف ایزولیتور در ساختمانهای بلند: برای ساختمانهای بالای ۳۰ متر یا با زیربنای بیش از ۱۰۰۰۰ متر مربع، استفاده از سیستم آدرسپذیر آنالوگ با ایزولیتور داخلی در تمام تجهیزات الزامی است.
- عدم رعایت فاصله دتکتور از دریچه هوا: حداقل فاصله باید ۱ متر باشد.
- ارتفاع نامناسب نصب شستی: ارتفاع باید بین ۱۱۰ تا ۱۴۰ سانتیمتر باشد.
- عدم تأمین باتری پشتیبان: باتری باید حداقل ۲۴ ساعت کارکرد سیستم و ۳۰ دقیقه کارکرد آژیر را تضمین کند.
- استفاده از داکت پلاستیکی برای سیمکشی روکار: باید از لوله فلزی استفاده شود.
- عدم نصب دتکتور در فضاهای بسته جداگانه: نصب در هر اتاق، هال و پذیرایی به صورت مستقل الزامی است.
- عدم نصب دتکتور داکتی در مسیر هواساز: در صورت وجود سیستم تهویه مطبوع با هواساز، نصب دتکتور کانالی الزامی است.
- عدم اتصال پنل به شبکه زمین: پنل اعلام حریق باید به سیستم زمین متصل شود.
خدمات تخصصی آرمیکام در غرب تهران
شرکت تاسیساتی آذر رانش موتور (آرمیکام) به عنوان یک شرکت تاسیساتی معتبر و مجری تاسیسات ساختمان در غرب تهران، آماده ارائه خدمات جامع در زمینه تاسیسات مکانیکی ساختمان است. ما با در اختیار داشتن تیم مجرب، آماده طراحی سیستم اعلام حریق، اجرای سیستم اعلام حریق مطابق با آخرین ضوابط آتش‌نشانی، و اجرای تاسیسات به صورت تهاتری در تهران و تهاتر تاسیسات مکانیکی برای کارفرمایان و انبوه‌سازان هستیم. برای دریافت مشاوره در خصوص ضوابط اعلام حریق ساختمان و اجرای تاسیسات تهاتری با ما تماس بگیرید. همچنین می‌توانید مقاله مرتبط اجرای اطفاء حریق و ۴۵ نکته کاربردی را مطالعه فرمایید.
پرسش‌های متداول درباره ضوابط اعلام حریق ساختمان
بر اساس ضوابط ملاک عمل، حداکثر فاصله بین دو دتکتور دودی روی سقف بدون مانع ۱۰.۶ متر و حداکثر شعاع پوشش هر دتکتور ۷.۵ متر است.
شستی اعلام حریق باید در ارتفاع ۱۱۰ تا ۱۴۰ سانتیمتر از کف تمامشده نصب شود.
باتری پنل باید در زمان قطع برق، سیستم را حداقل برای ۲۴ ساعت فعال نگه دارد و بتواند ۳۰ دقیقه جریان لازم برای آژیرها را نیز تأمین کند.
خیر، در صورت روکار بودن سیمکشی، استفاده از لوله فلزی الزامی است و استفاده از داکتهای پلاستیکی ممنوع میباشد.
طبق ضوابط، برای ساختمانهای با ارتفاع بیش از ۳۰ متر از تراز زمین یا با زیربنای بیش از ۱۰۰۰۰ متر مربع، استفاده از سیستم آدرسپذیر آنالوگ با ایزولیتور داخلی در تمام تجهیزات ضروری است.
به مشاوره تخصصی نیاز دارید؟
شرکت تاسیساتی آرمیکام با تجربه درخشان در اجرای پروژه‌های اعلام و اطفاء حریق، آماده ارائه مشاوره رایگان، طراحی و اجرای سیستم منطبق بر آخرین ضوابط آتش‌نشانی به شما عزیزان است.
درخواست مشاوره و بازدید رایگان 📞 تماس مستقیم: ۰۲۱-۴۴۸۴۷۳۰۶
