تامین هوای تازه و جدول دفعات تعویض هوا
محاسبه هوای تازه در تاسیسات مکانیکی ساختمان فرمول، جدول و نکات کلیدی
محاسبه حجم هوای تازه موردنیاز و تعداد دفعات تعویض هوا در فضاهای مختلف، از اساسی‌ترین مباحث طراحی تاسیسات مکانیکی است. این پارامترها رابطه مستقیمی با آسایش حرارتی، سلامت محیط و بهینه‌سازی مصرف انرژی دارند. شرکت آرمیکام به‌عنوان مجری تاسیسات مکانیکی در غرب تهران، آماده ارائه خدمات تخصصی در این حوزه است.
Qحجم هوای تازه (m³/h)
Vحجم فضا (m³)
nتعداد تعویض هوا در ساعتپیشگیری از انتشار آلاینده‌ها و ویروس‌ها: تهویه مناسب با تخلیه ذرات معلق، گازهای مضر و عوامل بیماری‌زا، کیفیت هوای داخل را بهبود می‌بخشد.
حفظ رطوبت و دمای مطلوب: تعویض هوای کنترل‌شده از تجمع رطوبت و رشد کپک جلوگیری کرده و آسایش حرارتی ساکنین را تضمین می‌کند.
کاهش مصرف انرژی: طراحی بهینه سیستم‌های تاسیساتی و تهویه مطبوع (HVAC) با محاسبه دقیق ACH، مصرف انرژی را کاهش می‌دهد. این امر به‌ویژه برای مجریان سیستم تهویه مطبوع ساختمان در تهران که با محدودیت‌های انرژی مواجه‌اند، حیاتی است.
نگاهی فنی به نحوه تامین هوای تازه
شماتیک زیر از استاندارد ASHRAE 62.1 استخراج شده و تمام اجزای یک سیستم تهویه مدرن را نشان می‌دهد.
آشنایی با مفهوم ACH و نکات طراحی تهویه
ACH چیست؟
تعداد دفعات تعویض هوا معیاری است که نشان می‌دهد در هر ساعت چند بار کل حجم هوای یک فضا تعویض می‌شود.
این پارامتر برای طراحی سیستم‌های تهویه، محاسبه دبی فن و انتخاب تجهیزات کاربرد اساسی دارد.
نکات کاربردی
- مقادیر ACH بر اساس کاربری فضا تعیین می‌شود.
- برای فضاهای با آلاینده بالا مقادیر بالاتری لازم است.
- در فضاهای مسکونی حداقل ۰.۳۵ ACH توصیه می‌شود.
- مقادیر جدول بر اساس ASHRAE 62.1 و 170 تهیه شده‌اند.
توجه در انتخاب مقادیر
مقادیر این جدول راهنمای طراحی اولیه هستند.
برای پروژه‌های واقعی از آخرین ویرایش ASHRAE 62.1 و مبحث ۱۴ مقررات ملی استفاده کنید.
چرا تعداد نفرات و نوع فعالیت بر تهویه اثر می‌گذارد؟
میزان تولید دی‌اکسید کربن و مصرف اکسیژن در بدن انسان، بسته به سطح فعالیت بدنی متفاوت است. یک فرد در حال استراحت، مقدار کمتری CO₂ تولید می‌کند نسبت به فردی که در حال کار سنگین است.
نمودار مقابل که از استاندارد ASHRAE 62.1 استخراج شده، رابطه خطی بین سطح فعالیت (MET) و سه پارامتر کلیدی را نشان می‌دهد:
- مصرف اکسیژن (Oxygen Consumption)
- تولید دی‌اکسید کربن (CO₂ Production)
- نرخ تنفس (Breathing Rate)
این داده‌ها مبنای علمی محاسبه نرخ تهویه موردنیاز در کاربری‌های مختلف هستند.
دفعات تعویض هوا (n) برای فضاهای مختلف
مقادیر بر اساس ASHRAE 62.1، ASHRAE 170، مبحث ۱۴ و منابع معتبر مهندسی تهویه.
مثال کاربردی: اتاقی با حجم ۵۰ مترمکعب و نیاز به ۶ بار تعویض هوا در ساعت:
Q = 50 × ۶ = ۳۰۰ m³/h
جدول دفعات تعویض هوا
۴۹ فضا| نوع ساختمان / اتاق | دفعات تعویض هوا (n) | کلاس هوا | منبع / یادداشت |
|---|---|---|---|
| اتاق عملOperating Roomدرمانی و بیمارستانی | ۲۰ – ۲۵ | کلاس ۲ | ASHRAE 170 — حداقل ۲۰ ACH + ۴ ACH هوای تازه |
| اتاق ریکاوریRecovery Roomدرمانی و بیمارستانی | ۶ | کلاس ۲ | ASHRAE 170 |
| اتاق ایزولهIsolation Roomدرمانی و بیمارستانی | ۱۲ | کلاس ۳ | ASHRAE 170 — فشار منفی |
| اتاق بیمارPatient Roomدرمانی و بیمارستانی | ۴ – ۶ | کلاس ۲ | ASHRAE 170 |
| آزمایشگاه پزشکیClinical Laboratoryدرمانی و بیمارستانی | ۶ | کلاس ۳ | ASHRAE 170 — تخلیه مستقیم |
| کلینیک پزشکیMedical Clinicدرمانی و بیمارستانی | ۸ – ۱۲ | کلاس ۲ | ASHRAE 62.1 |
| آشپزخانه خانگیResidential Kitchenآشپزخانه و خدمات غذایی | ۱۰ – ۱۵ | کلاس ۲ | 50-100 cfm — ASHRAE 62.1 |
| آشپزخانه تجاری / رستورانCommercial Kitchenآشپزخانه و خدمات غذایی | ۱۵ – ۳۰ | کلاس ۳ | ASHRAE 62.1 + مبحث ۱۴ |
| آشپزخانه صنعتی و بیمارستانیIndustrial Kitchenآشپزخانه و خدمات غذایی | ۲۰ – ۶۰ | کلاس ۳ | استانداردهای بیمارستانی |
| رستورانRestaurantآشپزخانه و خدمات غذایی | ۸ – ۱۲ | کلاس ۲ | ASHRAE 62.1 |
| کافه‌تریاCafeteriaآشپزخانه و خدمات غذایی | ۱۲ – ۱۵ | کلاس ۲ | ASHRAE 62.1 |
| سرویس بهداشتی عمومیPublic Toiletسرویس بهداشتی | ۱۰ – ۱۵ | کلاس ۳ | 50-70 cfm — ASHRAE 62.1 |
| سرویس بهداشتی خصوصیPrivate Toiletسرویس بهداشتی | ۵ – ۱۰ | کلاس ۲ | 25-50 cfm — ASHRAE 62.1 |
| حمامShower Roomسرویس بهداشتی | ۵ – ۱۰ | کلاس ۲ | 20-50 cfm — ASHRAE 62.1 |
| اداری عمومیPublic Officeاداری و آموزشی | ۳ | کلاس ۱ | ASHRAE 62.1 |
| اداری خصوصیPrivate Officeاداری و آموزشی | ۴ | کلاس ۱ | ASHRAE 62.1 |
| اتاق کنفرانسConference Roomاداری و آموزشی | ۸ – ۱۲ | کلاس ۱ | ASHRAE 62.1 |
| کلاس درسClassroomاداری و آموزشی | ۴ – ۱۲ | کلاس ۱ | ASHRAE 62.1 |
| کتابخانه عمومیPublic Libraryاداری و آموزشی | ۴ | کلاس ۱ | ASHRAE 62.1 |
| اتاق کامپیوترComputer Roomاداری و آموزشی | ۱۵ – ۲۰ | کلاس ۲ | ASHRAE 62.1 |
| سالن اجتماعاتAuditoriumاداری و آموزشی | ۸ – ۱۵ | کلاس ۱ | ASHRAE 62.1 |
| بانکBankتجاری و خرده‌فروشی | ۴ – ۱۰ | کلاس ۲ | ASHRAE 62.1 |
| سلمانیBarber Shopتجاری و خرده‌فروشی | ۶ – ۱۰ | کلاس ۲ | ASHRAE 62.1 |
| سالن زیباییBeauty Shopتجاری و خرده‌فروشی | ۶ – ۱۰ | کلاس ۲ | ASHRAE 62.1 |
| بارBarتجاری و خرده‌فروشی | ۲۰ – ۳۰ | کلاس ۳ | ASHRAE 62.1 — آلاینده بالا |
| کلاب شبانهNightclubتجاری و خرده‌فروشی | ۲۰ – ۳۰ | کلاس ۳ | ASHRAE 62.1 |
| فروشگاه لباسDress Shopتجاری و خرده‌فروشی | ۶ – ۱۰ | کلاس ۲ | ASHRAE 62.1 |
| داروخانهDrug Shopتجاری و خرده‌فروشی | ۶ – ۱۰ | کلاس ۲ | ASHRAE 62.1 |
| رنگ‌فروشیPaint Shopتجاری و خرده‌فروشی | ۱۵ – ۲۰ | کلاس ۴ | ASHRAE 62.1 — مواد شیمیایی |
| سوپرمارکتSupermarketتجاری و خرده‌فروشی | ۴ – ۱۰ | کلاس ۲ | ASHRAE 62.1 |
| موتورخانه (حرارت مرکزی)Boiler Roomصنعتی و تاسیساتی | ۱۵ – ۲۰ | کلاس ۳ | ASHRAE 62.1 |
| انبارWarehouseصنعتی و تاسیساتی | ۲ | کلاس ۲ | ASHRAE 62.1 |
| پارکینگParking Garageصنعتی و تاسیساتی | ۴ – ۶ | کلاس ۳ | ASHRAE 62.1 Table 6.5 |
| تعمیرگاه گاراژGarage Repairصنعتی و تاسیساتی | ۲۰ – ۳۰ | کلاس ۳ | ASHRAE 62.1 — دود خودرو |
| کارخانه ریخته‌گریFoundryصنعتی و تاسیساتی | ۱۵ – ۲۰ | کلاس ۳ | ASHRAE 62.1 — آلاینده بالا |
| کارگاه گالوانیزهGalvanizing Plantصنعتی و تاسیساتی | ۲۰ – ۳۰ | کلاس ۴ | ASHRAE 62.1 — مواد خطرناک |
| چاپخانهPrinting Houseصنعتی و تاسیساتی | ۱۵ – ۲۰ | کلاس ۳ | ASHRAE 62.1 |
| منازل (خنک‌کاری شب)Homes, Night Coolingمسکونی | ۱۰ – ۱۸ | کلاس ۱ | ASHRAE 62.1 |
| کلیه مکان‌های عمومیAll Spaces in Generalعمومی و سایر | حداقل ۴ | کلاس ۱ | حداقل الزامی ASHRAE |
| مسجد و کلیساChurch / Mosqueعمومی و سایر | ۸ – ۱۵ | کلاس ۱ | ASHRAE 62.1 |
| موزهMuseumعمومی و سایر | ۱۲ – ۱۵ | کلاس ۱ | ASHRAE 62.1 |
| تئاترTheaterعمومی و سایر | ۸ – ۱۵ | کلاس ۱ | ASHRAE 62.1 |
| باشگاه ورزشیGym / Sports Arenaعمومی و سایر | ۲۰ – ۳۰ | کلاس ۲ | ASHRAE 62.1 |
| سالن انتظار عمومیPublic Waiting Roomعمومی و سایر | ۴ | کلاس ۱ | ASHRAE 62.1 |
| پستخانهPost Officeعمومی و سایر | ۴ – ۱۰ | کلاس ۲ | ASHRAE 62.1 |
| ایستگاه پلیسPolice Stationعمومی و سایر | ۴ – ۱۰ | کلاس ۲ | ASHRAE 62.1 |
| چایخانهTavern / Tea Houseعمومی و سایر | ۲۰ – ۳۰ | کلاس ۳ | ASHRAE 62.1 |
| نجاریWoodworking Shopعمومی و سایر | ۵ | کلاس ۲ | ASHRAE 62.1 — گرد و غبار چوب |
| کتابخانهLibraryعمومی و سایر | ۴ | کلاس ۱ | ASHRAE 62.1 |
اجرای اصولی سیستم تهویه در عمل
دانستن استانداردها کافی نیست؛ آنچه اهمیت دارد، اجرای دقیق و اصولی آن‌ها در پروژه‌های واقعی است.
دریافت جدول و استاندارد مرجع
نمونه‌ای دیگر از اجرای تاسیسات تهویه
پاسخ به پرسش‌های رایج
ACH یا «دفعات تعویض هوا» دقیقاً چیست؟
ACH (Air Changes per Hour) معیاری است که نشان می‌دهد در هر ساعت چند بار کل حجم هوای یک فضا تعویض می‌شود.
فرمول محاسبه حجم هوای تازه چگونه است؟
Q = V × n که Q حجم هوای تازه (m³/h)، V حجم فضا (m³) و n تعداد تعویض هوا در ساعت است.
برای اتاق عمل چند بار تعویض هوا نیاز است؟
بر اساس ASHRAE 170 حداقل ۲۰ ACH با حداقل ۴ ACH هوای تازه و فشار مثبت.
برای آشپزخانه چند بار تعویض هوا نیاز است؟
بر اساس ASHRAE 62.1 و مبحث ۱۴، بین ۱۵ تا ۶۰ بار در ساعت.
سرویس بهداشتی و حمام چه ACH نیاز دارند؟
سرویس عمومی ۱۰-۱۵ ACH، خصوصی ۵-۱۰ ACH و حمام ۵-۱۰ ACH. فشار باید منفی باشد.
تفاوت ACH با دبی هوا (CFM) چیست؟
ACH نرخ تعویض بدون بُعد و دبی حجم هوا در واحد زمان است. Q = V × n.
کلاس هوا (Air Class) به چه معناست؟
کلاس ۱: کم | کلاس ۲: متوسط | کلاس ۳: قابل توجه | کلاس ۴: خطرناک.
حداقل ACH برای فضاهای مسکونی چقدر است؟
حداقل ۰.۳۵ ACH برای تهویه دائمی و ۱۰-۱۸ ACH برای خنک‌کاری شبانه.
برای مطالعه بیشتر در حوزه تاسیسات مکانیکی، به بخش مقالات علمی و مهندسی مراجعه کنید.
محاسبات تهویه پروژه خود را به آرمیکام بسپارید
شرکت تاسیساتی آذر رانش موتور آماده ارائه خدمات طراحی، محاسبات، اجرای سیستم تهویه مطبوع ساختمان در تهران و بهینه‌سازی مصرف انرژی است. تیم فنی ما با تسلط بر استانداردهای روز، بهترین راهکار را برای تاسیسات مکانیکی در غرب تهران و سایر مناطق ارائه می‌دهد.
