اجرای فاضلاب ساختمان و ۳۵ نکته کاربردی در اجرا
اجرای فاضلاب ساختمان و ۳۵ نکته طلایی بر اساس مبحث ۱۶ مقررات ملی و استانداردهای بینالمللی
اجرای صحیح فاضلاب ساختمان نه تنها یک الزام قانونی مطابق مبحث ۱۶ مقررات ملی ساختمان است، بلکه آسایش ساکنین و دوام ساختمان را تضمین میکند. در این راهنما، ۳۵ نکته فنی مبتنی بر استانداردهای ملی و بینالمللی را به صورت طبقهبندی شده تقدیم شما میکنیم. اگر به دنبال یک مجری سیستم فاضلاب ساختمان یا شرکت تاسیساتی در تهران هستید، این مقاله راهنمای شماست.
پیشگیری از انتشار گازهای سمی و بوی نامطبوع: اجرای صحیح لولهکشی ونت و سیفونها از ورود گازهای فاضلابی به فضای داخلی جلوگیری میکند.
جلوگیری از گرفتگی و انسداد: رعایت شیب مناسب و قطر صحیح لولهها، از تجمع رسوبات و انسداد شبکه فاضلاب پیشگیری میکند.
حفاظت از سازه ساختمان: اجرای اصولی فاضلاب از نفوذ رطوبت به دیوارها و فونداسیون جلوگیری کرده و از تخریب سازه پیشگیری میکند. برای مطالعه بیشتر، محاسبات سریع تاسیسات مکانیکی را ببینید.
شرکت تاسیساتی آذر رانش موتور (آرمیکام) به عنوان یک شرکت مجری تاسیسات مکانیکی در غرب تهران و مجری تاسیسات فاضلاب در تهران، با رعایت کامل این اصول آماده خدماترسانی به شماست.
الزامات نصب و اجرا
این بخش شامل الزامات قانونی و فنی مطابق مبحث ۱۶ مقررات ملی ساختمان و استانداردهای بینالمللی است.
نصب کفشوی در بالکن، پارکینگ، تراس (مسقف یا بدون سقف) با سیفون شترگلویی الزامی است.
نصب کفشوی در محل پمپها و مخازن ذخیره آب ضروری است.
نصب کفشوی آبریز جعبه آتشنشانی در پایینترین پاگرد پلکان الزامی است.
نصب کفشوی در ترنچ انتهای رمپ پارکینگ با گریل مشبک الزامی است.
لولههای آب باران باید بدون انشعاب و مستقل تا چاه جذبی هدایت شوند.
چاه جذبی آب باران و فاضلاب باید جداگانه اجرا شوند مگر در شرایط استثنایی.
در صورت اتصال آب باران به چاه فاضلاب، انتهای لوله آب باران در پشت بام باید به صورت عصایی ونت اجرا شود.
حداقل تعداد لولههای قائم آب باران پشت بام باید ۲ عدد باشد.
حداقل قطر لوله قائم آب باران پشت بام باید ۳ اینچ باشد.
اتصال فاضلاب آشپزخانه به رایزر سرویس بهداشتی با ونت مناسب مجاز است.
نصب دریچه بازدید (C.O) در پایینترین نقطه رایزر فاضلاب الزامی است.
برای چاه جذبی فاضلاب بدون اتصال به آب باران، ونت مجزا الزامی است.
استفاده از زانویی ۹۰ درجه فقط برای انشعاب روشویی / سینک مجاز است.
سایز لوله فاضلاب باید بر اساس محاسبات DFU هر بخش تعیین شود.
در ساختمانهای بدون زیرزمین، فاضلاب واحدهای تراز ۶۰% باید مستقل اجرا شود.
در ساختمانهای بلند مرتبه نیازی به سرعتگیر فاضلاب نیست (به دلیل سرعت حد).
شیب مجاز لولههای فاضلاب طبق مبحث ۱۶
۳ ردیف| قطر لوله | شیب مجاز | توضیحات |
|---|---|---|
| تا ۱۰۰ میلیمتر (۴ اینچ) | ۲% | حداقل شیب برای شستشوی خودکار لوله |
| ۱۲۵ و ۱۵۰ میلیمتر | ۱.۵% | شیب متوسط برای لولههای قائم |
| بیش از ۱۵۰ میلیمتر | ۰.۵% | حداکثر شیب مجاز ۴% میباشد |
شیب لولههای فاضلاب باید طوری تنظیم شود که سرعت جریان بین ۰.۶ تا ۱.۵ متر بر ثانیه باشد تا شستشوی خودکار لوله تأمین شود.
حداکثر شیب مجاز لولههای فاضلاب ۴ درصد است.

برای مسیرهای افقی زیر سقف کاذب (بیش از ۲ متر)، اتصال سیخزن الزامی است.
تمام لولهها (فاضلاب، ونت، آب باران) باید از داخل داکت عبور کنند.
اجرای لوله ونت افقی در سرویسها باید زیر سقف باشد، نه داخل دیوار.
باید انبساط / انقباض برای لولههای پلیاتیلن در ساختمانهای بلند پیشبینی شود.
موارد غیرمجاز در اجرای فاضلاب
رعایت این ممنوعیتها برای جلوگیری از مشکلات بهداشتی، سازهای و عملکردی ضروری است.
استفاده از لوله منقطع (پوش فیت) برای آب باران ممنوع میباشد.
تخلیه آب تراسها به گذر عمومی ممنوع میباشد.
اتصال فاضلاب اتاق دستگاههای تهویه مطبوع (مثل هواساز) به شبکه فاضلاب غیرمجاز میباشد.
اتصال کفشوی تراسها به رایزر آب باران یا فاضلاب ممنوع است.
اتصال مستقیم درین دستگاههای سرمایشی به فاضلاب ممنوع میباشد.
اتصال دو لوله فاضلاب پشت به پشت با چهارراهی غیرمجاز است.
عبور لولهها از داکت آسانسور / اتاق ترانسفورماتور ممنوع میباشد.
اجرای سیفون (شترگلویی) روی مسیر آب باران پشت بام ممنوع است.
استفاده از لوله پلیکا هواکشی برای ونت و آب باران غیرمجاز است.
اتصال انشعاب فرعی در فاصله ۱۰ برابری قطر لوله بعد از زانویی تغییر مسیر جهت، ممنوع است.
تخلیه آب باران به گذر عمومی ممنوع است (مگر با مجوز طرح تفصیلی).
اتصال کفشوی پارکینگ، تراس، حیاط، و نورگیرها به شبکه فاضلاب غیرمجاز است.
نکات کلیدی در طراحی و اجرای لوله ونت

حداقل سایز لوله ونت
حداقل سایز لوله ونت باید ۴۰ میلیمتر باشد. لوله ونت باید حداقل نصف قطر لوله فاضلاب مجاور خود را داشته باشد. برای چاه جذبی فاضلاب، ونت مستقل با قطر حداقل ۴ اینچ الزامی است.
استقلال لوله ونت
لوله هواکش هر واحد باید مستقل و بدون اشتراک با دیگر واحدها اجرا شود. لوله ونت باید تا ۳۰ سانتیمتر بالاتر از بام امتداد یابد تا تخلیه گازها بهدرستی انجام شود.
شیب لوله ونت
کلیه لولههای ونت باید حداقل ۰.۵ درصد شیب داشته باشند تا تخلیه رطوبت تقطیر شده از آنها ممکن باشد.
جدول شیب و قطر لوله فاضلاب
این جدول بر اساس مبحث ۱۶ مقررات ملی ساختمان و استانداردهای بینالمللی تهیه شده است.
شیب و قطر لوله فاضلاب
طبق مبحث ۱۶| قطر لوله | شیب مجاز | حداکثر DFU | کاربرد |
|---|---|---|---|
| ۵۰ میلیمتر (۲ اینچ) | ۲% | ۲۱ | روشویی، سینک |
| ۷۵ میلیمتر (۳ اینچ) | ۲% | ۴۸ | توالت، حمام |
| ۱۰۰ میلیمتر (۴ اینچ) | ۲% | ۲۵۶ | رایزر اصلی |
| ۱۲۵ میلیمتر (۵ اینچ) | ۱.۵% | ۳۹۰ | رایزر اصلی |
| ۱۵۰ میلیمتر (۶ اینچ) | ۱.۵% | ۷۰۰ | لوله اصلی |
نکته مهم: شیب لولههای فاضلاب باید طوری تنظیم شود که سرعت جریان بین ۰.۶ تا ۱.۵ متر بر ثانیه باشد تا شستشوی خودکار لوله تأمین شود و هیچ رسوبی در لوله باقی نماند. حداکثر شیب مجاز ۴ درصد است.
پاسخ به پرسشهای رایج درباره اجرای فاضلاب
شیب مجاز لوله فاضلاب چقدر است؟
طبق مبحث ۱۶ مقررات ملی، شیب لوله فاضلاب تا قطر ۱۰۰ میلیمتر ۲٪، قطر ۱۲۵ و ۱۵۰ میلیمتر ۱.۵٪ و برای لولههای با قطر بیشتر ۰.۵٪ است. حداکثر شیب مجاز ۴٪ میباشد.
حداقل قطر لوله ونت چقدر باید باشد؟
حداقل قطر لوله ونت ۴۰ میلیمتر است. لوله ونت باید حداقل نصف قطر لوله فاضلاب مجاور خود را داشته باشد. برای چاه جذبی فاضلاب، ونت مستقل با قطر حداقل ۴ اینچ الزامی است.
آیا اتصال فاضلاب آشپزخانه به رایزر سرویس بهداشتی مجاز است؟
بله، اتصال فاضلاب آشپزخانه به رایزر سرویس بهداشتی با ونت مناسب مجاز است.
آیا تخلیه آب تراس به گذر عمومی مجاز است؟
خیر، تخلیه آب تراسها به گذر عمومی ممنوع میباشد. همچنین تخلیه آب باران به گذر عمومی نیز ممنوع است مگر با مجوز طرح تفصیلی.
در ساختمانهای بلند مرتبه آیا سرعتگیر فاضلاب لازم است؟
خیر، در ساختمانهای بلند مرتبه نیازی به سرعتگیر فاضلاب نیست زیرا سرعت جریان به سرعت حد میرسد.
آیا استفاده از لوله پوش فیت برای آب باران مجاز است؟
خیر، استفاده از لوله منقطع (پوش فیت) برای آب باران ممنوع میباشد. همچنین استفاده از لوله پلیکا هواکشی برای ونت و آب باران غیرمجاز است.
آیا اتصال کفشوی پارکینگ به شبکه فاضلاب مجاز است؟
خیر، اتصال کفشوی پارکینگ، تراس، حیاط، و نورگیرها به شبکه فاضلاب غیرمجاز است.
اجرای فاضلاب ساختمان خود را به آرمیکام بسپارید
شرکت تاسیساتی در غرب تهران (آذر رانش موتور) به عنوان مجری تاسیسات فاضلاب در تهران، با رعایت کامل مبحث ۱۶ مقررات ملی و استانداردهای بینالمللی، آماده ارائه خدمات طراحی و اجرای سیستم فاضلاب است. برای مطالعه پروژههای اجرا شده، نمونه پروژهها را ببینید.
ممنون
سلام و سپاس از شما
موفق باشید